WDOWISZEWSKI Wincenty Henryk (1898-1978) [5-5-10]

WDOWISZEWSKI Wincenty Henryk [5-5-10], urodzony 13.04.1898 r. w Kulebakach w Rosji, w guberni włodzimierskiej. Z zawodu architekt i urbanista, z zamiłowania artysta malarz, pochodzący z krakowskiej rodziny naukowców o wielowiekowej tradycji malarskiej i architektonicznej (do której należeli m.in. Wincenty Juliusz Wdowiszewski, architekt, historyk sztuki, budowniczy Krakowa i Jan Kacper Wdowiszewski, architekt). Ojciec Wincentego, Henryk Wdowiszewski (1827–1927), profesor chemii, chcąc zapewnić swemu synowi obywatelstwo polskie przypisał Go po urodzeniu do ksiąg stanowych obywateli Krakowa – stąd podwójna nazwa miejsca urodzenia: Kulebaki – Kraków. Naukę Wincenty rozpoczął w szkole podstawowej w Krakowie, natomiast szkołę średnią handlową ukończył w czasie I wojny światowej w Berdiańsku nad Morzem Azowskim, gdzie mieszkał z rodzicami. W 1918 r. powrócił do kraju (Jego rodzina przeniosła się z Rosji do rodzinnego Krakowa dopiero w 1920 r.) i wstąpił do Państwowej Szkoły Budownictwa w Warszawie. Po jej ukończeniu w roku 1922 r. przeniósł się do Brześcia nad Bugiem, gdzie został zatrudniony w wydziale budowlanym Dyrekcji Robót Publicznych na stanowisku technika budowlanego. Wykonywał plany inwentaryzacyjne obiektów państwowych, sporządzał projekty ich przebudowy i kosztorysy robót. 26.11.1922 r. poślubił Helenę z domu Walter, którą poznał jeszcze ucząc się w Berdiańsku. Od 1923 r. pełnił obowiązki architekta powiatowego w Kossowie Podlaskim, a w 1925 r. został przeniesiony służbowo do Brześcia nad Bugiem na stanowisko architekta rejonowego dla 3 powiatów – Brześcia, Kobrynia i Kamienia Koszyrskiego. Zajmował się konserwacją blisko 180 istniejących obiektów państwowych i budową nowych oraz wydawaniem fachowych orzeczeń zainteresowanym resortom realizującym inwestycje. Za wiedzą i zgodą wojewody prowadził też prywatną praktykę architektoniczno-budowlaną. Największymi zrealizowanymi projektami Wincentego były: budowa gmachu pocztowego w Brześciu, odbudowa pałacu Niemcewiczów w Skokach pod Brześciem, budowa Domu Ludowego i szkoły podstawowej w Kossowie, gmachu sądu grodzkiego i państwowego gimnazjum w Kobryniu, kościołów w Antonówce, Wojtkiewiczach, Peliszczu, Dawidgródku i Brześciu, nowoczesnej rzeźni w Łunińcu; przebudowa gmachów Urzędu Wojewódzkiego oraz sądu grodzkiego w Brześciu, kościołów we wsiach Tokary, Łomna i Tomaszówka, domu pielgrzyma w Kodniu na Podlasiu oraz cerkwi w Stolinie. W związku ze sprowadzeniem zwłok króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do kraju powierzono Wincentemu restaurację zabytkowego kościoła w Wołczynie w pow. brzeskim. Wykonał on projekty dekoracyjne dla kaplicy królewskiej, lecz zaniechano ich realizacji, z uwagi na rozgłos towarzyszący tej wówczas niepopularnej sprawie. W 1930 r. W. Wdowiszewski został oddelegowany przez Ministerstwo Robót Publicznych do Poznania, w celu wzięcia udziału w pracach nad budową pawilonów i stoisk na potrzeby Międzynarodowej Wystawy Komunikacji i Turystyki. Również wg Jego projektów wzniesiono pawilony dodatkowe na terenach zabudowanych pod Powszechną Wystawę Krajową. 23.08.1939 r. Wincenty został powołany do wojska i do 2.10.1939 r. brał czynny udział w kampanii wrześniowej. Po powrocie z wojska osiedlił się na Podlasiu w Brańsku; po zajęciu tego miasta przez władze radzieckie (1940) pracował na stanowisku głównego inżyniera ds. budowy budynków szkolnych w powiecie brańskim. Przed wybuchem konfliktu zbrojnego pomiędzy Niemcami i ZSRR rozpoczął budowę 3 szkół, które wskutek działań wojennych nie zostały ukończone. W okresie okupacji niemieckiej sprawował nadzór techniczny nad budową budynków folwarcznych w majątkach powiatów bielskopodlaskiego oraz wysokolitewskiego. Po zakończeniu działań wojennych mieszkał w Brańsku na Polesiu, gdzie odbudował kościół rzymskokatolicki spalony przez cofające się wojska niemieckie. W lutym 1946 r. wraz z żoną Heleną, synem Andrzejem i córką Jolantą osiedlił się we Wrocławiu, gdzie mieszkał aż do śmierci. Był zatrudniony początkowo na stanowisku kierownika Oddziału Odbudowy Miast w Wojewódzkim Wydziale Odbudowy – organizował i kierował akcją odbudowy i uporządkowania miast śląskich zniszczonych w czasie działań wojennych. Ponadto sprawował nadzór techniczny nad odbudową gmachu Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu i sporządził kompletną dokumentację techniczną na potrzeby przebudowy zniszczonego budynku administracyjnego przy pl. Wojewódzkim (obecnie pl. Powstańców Warszawy). W latach 1947–1949 pracował w Regionalnej Dyrekcji Planowania Przestrzennego na stanowisku inspektora. Poświęcając się zagadnieniom urbanistycznym nie przerywał prac architektonicznych – w tym czasie powstały projekty szkół oraz Poradni Ochrony Zdrowia Matki i Dziecka we Wrocławiu przy pl. 1 Maja. W latach 1949–1957 pracował w Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, najpierw jako kierownik Oddziału Planowania Wsi w Wydziale Budownictwa, później jako kierownik zespołu w Pracowni Urbanistycznej Wojewódzkiego Zarządu Architektoniczno-Budowlanego we Wrocławiu. W tym czasie, pod kierunkiem Wincentego Wdowiszewskiego jako głównego projektanta, powstało wiele projektów urbanistycznych, za które trzykrotnie otrzymał Nagrodę Państwową I Stopnia: w 1957 r. za opracowanie planu ogólnego miasta Wałbrzycha; w 1959 r. za opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Bogatynia – Zgorzelec (Turoszów); w 1963 r. za plan zagospodarowania przestrzennego zespołu miejskich jednostek osadniczych rejonu Legnica – Głogów (Zagłębie Lubin). W 1957 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu mianowało Wincentego Wdowiszewskiego głównym architektem woj. wrocławskiego. Na tym stanowisku (będąc bezpartyjnym) pracował przez 9 lat – do czasu przejścia na emeryturę w 1966 r. W. Wdowiszewski był wieloletnim prezesem Oddziału Wrocławskiego Stowarzyszenia Architektów RP. Za całokształt prac w dziedzinie architektury, budownictwa i urbanistyki uhonorowano Go Złotym Krzyżem Zasługi (1958) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1959). Za ofiarną pracę zawodową i społeczną na Dolnym Śląsku otrzymał w 1960 r. Odznakę XV-lecia Wyzwolenia Dolnego Śląska; w 1966 r. – Odznakę Tysiąclecia Państwa Polskiego; w 1970 r. – Odznakę „Zasłużony dla Dolnego Śląska”. Wincenty Wdowiszewski przez całe życie godził pracę zawodową architekta z twórczością malarską. Pozostawił po sobie wiele cennych, przepięknych olejnych prac: martwych natur, pejzaży, obrazów o tematyce architektonicznej czy przedstawiających sceny rodzajowe. Wincenty odszedł do wieczności 24.12.1978 r. (Źródło: Dorota Idzikowska-Nyc, wnuczka, 8.10.2014 r.)