MOGIŁA ZBIOROWA – POMNIK AK [1-0-0]

MOGIŁA ZBIOROWA – POMNIK AK [1-0-0], wspólna mogiła polskich partyzantów, żołnierzy Armii Krajowej z Oddziału „Szarego”, kompanii porucznika „Młota”, przywiezionych tu przez Niemców z Kielecczyzny i rozstrzelanych 18 lutego 1945 r.

Spoczywają tutaj: Henryk Płuza pseudonim „Ryś 2” – lat 20; Kazimierz Gładys pseudonim „Karol” – lat 19; Kazimierz Dołęga pseudonim „Skała” – lat 24; Józef Zagórski pseudonim „Zawieja” – lat 30; Jan Miziołek pseudonim „Strug” – lat 50; Bolesław Boreja pseudonim „Sosna” – lat 48; Jan Rzeszótko pseudonim „Mewa” – lat 30; Wacław Kocia pseudonim „Jola” – lat 18.

Jesienią 1944 r. Niemcy, w przewidywaniu ofensywy radzieckiej i polskiej, ściągnęli na Kielecczyznę znaczną liczbę wojska. Działania partyzanckie w tym rejonie stały się utrudnione, w związku z czym „Szary” podjął decyzję o podzieleniu swego oddziału. Oddział Antoniego Hedy „Szarego” walczył na Kielecczyźnie w latach 1943–45 dokonując szeregu bohaterskich akcji. Część ludzi pozostała w lasach koneckich, reszta zaś, rozlokowana w okolicach Skarżyska, prowadziła w małych grupach pracę konspiracyjną. Jedną z tych grup udało się Niemcom wykryć. Wziętych do niewoli partyzantów wywieziono do Wrocławia. Zanim zostali zamordowani, zmuszano ich do pracy przy budowie umocnień „Festung Breslau”. Świadkiem tych wydarzeń był mieszkaniec Wrocławia, tutejszy autochton, inż. Jan Rogalewski, który ciała rozstrzelanych partyzantów przewiózł z miejsca straceń na cmentarz Świętej Rodziny. Po wojnie z Janem Rogalewskim nawiązał kontakt kolega pomordowanych, inż. arch. Józef Małek ps. „Tygrys”, inicjator budowy pomnika na tutejszym cmentarzu. Odsłonięcie i poświęcenie pomnika miało miejsce 18 maja 1969 r. w czasie chwilowej odwilży politycznej w PRL. W uroczystościach wzięli udział żołnierze AK – generał AK Mieczysław Zientarski „Ein”, dowódca zamordowanych – Antoni Heda „Szary” oraz rodziny i koledzy bohaterów. Dzięki księdzu proboszczowi parafii pw. Świętej Rodziny, obok pomnika powstało później pole zasłużonych żołnierzy AK, na którym chowani są AK-owcy z regionu Dolnego Śląska. (Źródło: kronika księdza prałata Stanisława Pikula; Anna Senk „U Świętej Rodziny”, XI 2006)