ZWIERZCHOWSKI Jan (1923-2010) [3-19-1]

ZWIERZCHOWSKI Jan [3-19-1], urodzony 23.09.1923 r. w Bydgoszczy. Profesor doktor habilitowany, lekarz weterynarii. Wieloletni działacz samorządu zawodowego, nauczyciel akademicki na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej, wybitny specjalista z zakresu chorób zakaźnych zwierząt, autor licznych publikacji naukowych, współredaktor „Biuletynu DIL-Wet”. W Bydgoszczy ukończył szkołę podstawową i gimnazjum. Podczas okupacji pracował jako robotnik. W 1946 r. rozpoczął studia na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu, które ukończył w r. 1951. Pracował jako asystent w ośrodku leptospirozowym w filii Państwowego Zakładu Higieny we Wrocławiu, a następnie w Drwalewskich Zakładach Przemysłu Bioweterynaryjnego. W 1952 r. ukończył doktorat, w latach 1954–1955, pracował jako adiunkt w zakładzie prowadzącym badania nad leptospirozą w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w Puławach, a od listopada 1955 r. aż do przejścia na emeryturę w 1993 r. – w Katedrze Epizootiologii i Klinice Chorób Zakaźnych Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Wyższej Szkoły Rolniczej (późniejszej Akademii Rolniczej) we Wrocławiu. Przewód habilitacyjny zamknął w 1967 r., stanowisko docenta uzyskał w 1968 r., a tytuł naukowy profesora otrzymał w 1991 r. W pierwszych wolnych wyborach w 1981 r. został wybrany na dziekana Wydziału Medycyny Weterynaryjnej. W latach 80. XX w. aktywnie działał w uczelnianych strukturach „Solidarności”, za co w stanie wojennym został internowany. Swoją niezłomną postawę podczas stanu wojennego Dziekan Zwierzchowski przypłacił utratą stanowiska i wstrzymaniem wszelkich awansów. Był rzecznikiem Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Rolnictwa (SITR) oraz skarbnikiem Zrzeszenia Lekarzy Weterynarii. Po reaktywowaniu izb lekarsko-weterynaryjnych w 1991 r. został wybrany pierwszym prezesem Dolnośląskiej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej. Był członkiem Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej, która powołała Go na kanclerza Kapituły Medalu Honorowego „Bene de Veterinaria Meritus”, a także na przewodniczącego Komisji Etyki, Deontologii i Historii Zawodu oraz członka Rady Programowej „Życia Weterynaryjnego”. Był jednym z współtwórców Kodeksu Etyki Lekarzy Weterynarii oraz redaktorem „Słownika biograficznego lekarzy weterynarii Dolnego Śląska 1945-99”. Główne kierunki badań prowadzonych przez Profesora to: leptospiroza, choroby zwierząt futerkowych, choroby zakaźne zwierząt, w szczególności – gruźlica, kolibakteriozy, choroba Aujeszky’ego i choroby wielkiego stada. Na wyróżnienie zasługują zapoczątkowane przez prof. Józefa Zwierza, a kontynuowane przez Profesora Zwierzchowskiego badania nad leptospirozą, których wyniki przedstawiono w kraju i na arenie międzynarodowej. Drugim, znaczącym kierunkiem badań były choroby zwierząt futerkowych. Przez działalność naukową i wdrożenie w praktyce metod prewencji i profilaktyki, przyczynił się do podniesienia zdrowotności tych zwierząt w Polsce, a tym samym do ograniczenia strat. Dorobek naukowy Profesora obejmuje ponad 210 publikacji, z czego 30 ukazało się w wydawnictwach zagranicznych. Jest współautorem 4 podręczników i autorem 23 rozdziałów w wydawnictwach zbiorowych, w tym 7 w książkach wydanych w języku niemieckim. Opracował 10 tematów wdrożeniowych i 5 urzędowych instrukcji. Był kierownikiem czterech problemów resortowych i węzłowych. Prezentował referaty na licznych konferencjach krajowych i zagranicznych – w Berlinie, Bratysławie, Brnie, Hanowerze, Hradcu Kralove, Lipsku, Neubrandenburgu, Nowym Sadzie, Poczdamie i Warnie. Wyszkolił wiele pokoleń lekarzy weterynaryjnych. Jako kierownik studiów podyplomowych z zakresu higieny i profilaktyki wielkiego stada, wykształcił wielu specjalistów w tej dziedzinie. Był wykładowcą w Ośrodku Doskonalenia Kadr w Puławach, a także organizatorem i współorganizatorem wielu zjazdów naukowych. Wypromował 4 doktorów, zrecenzował kilkanaście doktoratów, habilitacji, wiele książek, artykułów, czasopism oraz opinii dotyczących tytułu profesora. Profesor J. Zwierzchowski był członkiem: Komitetu Nauk Weterynaryjnych PAN, Rady Naukowej Instytutu Weterynaryjnego w Puławach, Rady Naukowo-Technicznej przy Ministrze Rolnictwa, Sekcji Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Rady Naukowej Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Produkcji Leśnej „LAS”, Rady Naukowej Instytutu Zootechniki w Konstancinie-Jeziornej, a także grupy ekspertów Ministra Rolnictwa ds. chorób zakaźnych w Mongolii. Pełnił funkcję konsultanta krajowego ds. leptospirozy i chorób zwierząt futerkowych oraz konsultanta naukowego Zakładu Higieny Weterynaryjnej we Wrocławiu. Należał do wielu towarzystw naukowych: Polskiego Towarzystwa Nauk Weterynaryjnych (w którym pełnił funkcję prezesa i skarbnika, a także członka Komisji Rewizyjnej Oddziału Wrocławskiego PTNW), Polskiego Towarzystwa Mikrobiologów, Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego oraz Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych. Został uhonorowany: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Edukacji Narodowej, Medalem Honorowym „Za Działalność Społeczną w Polskiej Weterynarii”, Złotą Odznaką „Zasłużony dla Województwa Wrocławskiego i Miasta Wrocławia”, Medalem „Za Zasługi dla Wydziału Weterynaryjnego”, Medalem Wyższej Szkoły Weterynaryjnej w Brnie, Odznaką „Za Zasługi dla Mongolii” oraz Złotą Odznaką Polskiego Związku Hodowców Gołębi Rasowych i Drobnego Inwentarza (którego był także członkiem honorowym). Otrzymał wiele nagród Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz rektora Akademii Rolniczej we Wrocławiu. Za działalność na rzecz studenckiego ruchu naukowego otrzymał dyplom honorowy. Profesor Jan Zwierzchowski zmarł 4.05.2010 r. (Źródło: Jan Hutny, „Biuletyn Informacji Publicznej Uniwersytetu Przyrodniczego” nr 197)