KOWARZYK Hugon (1906-1985) [11-6-5]

KOWARZYK Hugon [11-6-5], urodzony 10.12.1906 r. w Jaworznie. Lekarz fizjopatolog, profesor, doktor honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (1983). Po ukończeniu gimnazjum podjął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Ukończył je w 1930 r. uzyskując dyplom doktora wszech nauk lekarskich. Po studiach został asystentem Zakładu Patologii Ogólnej i Doświadczalnej UJ i podjął intensywną pracę naukową, zwieńczoną w 1939 r. habilitacją uzyskaną na podstawie pracy „Badania nad pochodzeniem, własnościami i znaczeniem fizjologicznym cholinoesterazy krwi”. Dorobek naukowy młodego naukowca stawiał Go w rzędzie nadziei polskiej nauki. Do prac wyprzedzających poglądy innych badaczy należały te opublikowane wspólnie z J. Feglerem (na temat antycholinesterazowego działania kurary) oraz z H.H. Fuchsem (wyniki badań nad stosunkiem plazmowo-jądrowym w nowotworach złośliwych). W okresie okupacji prowadził Laboratorium Analiz Lekarskich w Krakowie. W 1945 r., jako profesor nadzwyczajny, powołany został na kierownika Katedry i Zakładu Patologii Ogólnej i Doświadczalnej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu, a następnie, w 1950 r., Katedry i Zakładu Patofizjologii Akademii Medycznej we Wrocławiu. Odegrał również ważną rolę jako współorganizator Wydziału Lekarskiego – był jego prodziekanem, a następnie (w latach 1947–1948) dziekanem. W 1957 r. mianowany został profesorem zwyczajnym. W pracy naukowej zajmował się, wraz z zespołem, badaniami nad krzepnięciem krwi oraz elektrofizjologią serca. Wykrycie proteazy trombinowej pozwoliło im na prześledzenie procesu krzepnięcia krwi. Opracowana wspólnie z K. Bulukiem metoda euglobulinowa badania fibrynolizy zyskała powszechne zastosowanie. Kolejnym kierunkiem zainteresowań naukowych prof. Kowarzyka były badania nad wektokardiografią, prowadzone wspólnie z prof. Zofią Kowarzykową, w wyniku których skonstruowano aksonokardiograf, a następnie diamentoid wykorzystywane w diagnostyce chorób układu krążenia. Ważnym osiągnięciem było odkrycie, wraz z Ewą Marciniak, antyprotrombiny C oraz, z Marią Liwińską-Kotschy, struktury skrzepu dla procesu aktywacji fibrynolizy. Profesor Kowarzyk był członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk i sekretarzem naukowym Komitetu Nauk Medycznych PAN (1953–1956); kierował Pracownią Fizjopatologii Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN im. L. Hirszfelda we Wrocławiu (1955–1956) oraz był wicedyrektorem tego Instytutu (1956–1967). Brał również czynny udział w życiu środowisk i organizacji naukowych, m.in. jako członek: Komitetu Nauk Podstawowych Wydziału VI PAN (przewodniczący honorowy), Polskiego Towarzystwa Fizjologów (członek honorowy), Czechosłowackiego Towarzystwa Hematologicznego (przewodniczący honorowy), Polskiego Towarzystwa Hematologicznego (przewodniczący), Polskiego Towarzystwa Lekarskiego oraz Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego (przewodniczący w latach 1974–1985). Za osiągnięcia naukowe wyróżniony został Państwową Nagrodą Naukową I i III stopnia, Nagrodą Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Nagrodą Miasta Wrocławia. Uhonorowano Go również Krzyżami Kawalerskim, Oficerskim i Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Zmarł 7.03.1985 r. (Źródło: „MEDIUM”, listopad 2011)