BATTEK Jerzy Jan (1927-1991) [5-17-18]

BATTEK Jerzy Jan [5-17-18] urodzony 14.01.1927 r. w Zawoi. Docent, doktor. Był wśród pionierów, którzy kładli techniczne i organizacyjne podwaliny przyszłych zastosowań informatyki w Politechnice Wrocławskiej. Założyciel i pierwszym dyrektor Centrum Obliczeniowego, poprzednika Centrum Informatycznego. Okres wojny spędził w Krakowie, uczęszczając na tajne komplety nauczania, dzięki czemu w 1945 r. zdał małą maturę. Po wojnie trafił na Dolny Śląsk. Kontynuował naukę w Państwowym Liceum dla Dorosłych we Wrocławiu. Po egzaminie dojrzałości w 1947 r. wstąpił na Wydział Matematyczno-Fizyko-Chemiczny Uniwersytetu Wrocławskiego, który ukończył w 1952 r. uzyskując dyplom magistra filozofii. Pracę zawodową rozpoczął jeszcze podczas studiów; w latach 1949–1952 był nauczycielem w szkołach średnich w Wołowie i we Wrocławiu. Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę na stanowisku zastępcy asystenta w Katedrze Matematyki Politechniki Wrocławskiej, kierowanej wówczas przez profesora Władysława Ślebodzińskiego. W 1953 r. podjął dodatkową pracę w Państwowym Instytucie Matematycznym, później przekształconym w Instytut Matematyki Polskiej Akademii Nauk, który stał się we Wrocławiu głównym ośrodkiem rozwijającym zastosowania matematyki. Pracował tam m.in. z prof. Julianem Perkalem, a także z prof. Hugonem Steinhausem. Skonstruował kilka modeli przyrządów realizujących pomysły prof. Steinhausa. Efektem działalności w Instytucie była praca doktorska „Optymalne wykładniki, a liczba kształtu drzewostanu”, którą obronił w 1961 r. na Wydziale Matematyczno-Fizyko-Chemicznym UWr. W 1961 r. uzyskał stanowisko adiunkta, a w roku następnym powierzono Mu kierowanie Zakładem Metod Numerycznych i Graficznych w Katedrze Matematyki Politechniki Wrocławskiej. Dostrzegł perspektywiczną rolę komputerów, wówczas nazywanych jeszcze maszynami matematycznymi, jako narzędzia do rozwiązywania problemów numerycznych związanych m.in. z zagadnieniami statystycznymi w naukach przyrodniczych i technicznych. Pierwsze oznaki zbliżania się ery komputerów przyniosła już zresztą druga połowa lat pięćdziesiątych, gdy rodziło się we Wrocławiu ELWRO, a w PAN-ie w Warszawie zainstalowano maszynę Ural-2. J. Battek najpierw wykorzystał dostęp do pierwszych sprowadzonych do Polski maszyn cyfrowych, m.in. do angielskiego Elliotta w Centrum Obliczeniowym UWr, zachodnioniemieckiej maszyny Zuse w ELWRO i pierwszej polskiej maszyny matematycznej UMC-1 zainstalowanej w 1964 r. w utworzonej, przez profesora Jerzego Bromirskiego Katedrze Konstrukcji Maszyn Cyfrowych PWr. Starał się równocześnie o stworzenie własnego ośrodka obliczeniowego. Formalnie katedralny, ale praktycznie ogólnouczelniany Ośrodek Obliczeniowy został utworzony w roku 1965, na bazie pierwszej wrocławskiej maszyny Odra-1003, a jego kierowanie przejął właśnie dr Battek. Odtąd Ośrodek rozwijał się szybko, był wyposażany w kolejne maszyny produkcji Zakładów Elektronicznych ELWRO: Odra-1013 i Odra-1204. W 1968 r. J. Battek został mianowany docentem, co było wyrazem uznania nie tylko dla Jego talentów, zasług organizacyjnych i zaangażowania w prowadzenie intensywnego szkolenia pracowników, ale także dla Jego osiągnięć na polu zastosowań matematyki w problematyce wydobycia i transportu węgla brunatnego, którymi zajmował się od początku lat 60. na zlecenie Dolnośląskiego Biura Projektów Górniczych. Wyniki, jakie uzyskał w tym zakresie zostały wyróżnione już w 1964 r. nagrodą Zjednoczenia Przemysłu Węgla Brunatnego. W 1968 r. wyjechał na dziewięciomiesięczny staż do ZSRR, a w 1970 r. odbył czteromiesięczny staż ONZ w USA i Wielkiej Brytanii. W 1971 r. Ośrodek Obliczeniowy został przekształcony w Centrum Obliczeniowe, jako samodzielna jednostka organizacyjna. Doc. Jerzy Battek pozostał dyrektorem Centrum aż do 1983 r., kiedy to choroba zmusiła go do urlopu zdrowotnego. Pod Jego kierownictwem Centrum Obliczeniowe przeszło ogromną ewolucję. Znaczącymi osiągnięciami, nie tylko w skali kraju, było wdrożenie na początku lat 70. pierwszego w polskich uczelniach wielodostępnego systemu komputerowego na bazie nowoczesnego wówczas komputera Odra-1304, a następnie – już w latach 80. – uruchomienie pilotażowej instalacji rozległej sieci komputerowej. Recenzował różne projekty, a także liczne prace doktorskie związane z zastosowaniem informatyki w dyscyplinach technicznych. Sam wypromował 2 doktorów. Praca dydaktyczna towarzyszyła Mu przez całe życie. Był utalentowanym wykładowcą – miał dar jasnego i prostego przekazywania wiedzy. Jego zdolności dydaktyczne zostały docenione przez Senat PWr, który przyznał Mu swą prestiżową nagrodę. W 1987 r. został prodziekanem Wydziału Informatyki i Zarządzania PWr i sprawował tę funkcję niemal do ostatnich dni kadencji, gdy nagle objawiona choroba przykuła go do łóżka prawie na cały rok. Za swoją działalność otrzymał 4 nagrody ministra i ponad 20 nagród rektora. Otrzymał też liczne odznaczenia i medale, m.in.: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Złoty Krzyż Zasługi, Złotą Odznaką Politechniki Wrocławskiej, tytuły Zasłużonego dla Zakładów Górniczych Lubin i Zasłużonego dla Województwa Wrocławskiego. Zawsze pozostawał bardzo skromny, starał się schodzić na drugi plan. Względem siebie samego cechowała Go pewna surowość, równocześnie był wyczulony na wszelkie przejawy postępowania nieodpowiedzialnego lub marnotrawnego. Jerzy zmarł 12.08.1991 r. (Wspomnienie: Zbigniew Huzar – wrzesień 1991 r.)