{"id":4263,"date":"2021-02-13T16:48:51","date_gmt":"2021-02-13T15:48:51","guid":{"rendered":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/?p=4263"},"modified":"2021-02-13T16:48:51","modified_gmt":"2021-02-13T15:48:51","slug":"leonowicz-jan-1912-1957-12-70-14-pro-memoria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/?p=4263","title":{"rendered":"LEONOWICZ Jan (1912-1957) [12-70-14], PRO MEMORIA"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-4264\" src=\"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/leonowicz.jpg\" alt=\"\" width=\"212\" height=\"215\" \/>LEONOWICZ Jan<\/strong> [12-70-14], PRO MEMORIA, urodzony 15.01.1912 r. w maj\u0105tku \u017babcze (gm. Poturzyn, pow. Tomasz\u00f3w Lubelski), w rodzinie ziemia\u0144skiej Mariana i Anastazji z d. Jurczak, jako jeden z dziesi\u0119ciorga dzieci. Ojciec by\u0142 le\u015bniczym, dziadek powsta\u0144cem styczniowym. Tradycje niepodleg\u0142o\u015bciowe i patriotyczne by\u0142y kultywowane i przekazywane z pokolenia na pokolenie. Po konfiskacie maj\u0105tk\u00f3w rodzina bardzo zubo\u017ca\u0142a i w poszukiwaniu pracy rozproszy\u0142a si\u0119 po Polsce, by w ko\u0144cu osi\u0105\u015b\u0107 na sta\u0142e w Poturzynie. Po uko\u0144czeniu szko\u0142y powszechnej Jan rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w gimnazjum, a po jego uko\u0144czeniu odbywa\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 w 2 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Konnych w Hrubieszowie. We wrze\u015bniu 1939 r. zosta\u0142 ranny, z frontu powr\u00f3ci\u0142 w pa\u017adzierniku 1939 r. i wkr\u00f3tce wst\u0105pi\u0142 do S\u0142u\u017cby Zwyci\u0119stwu Polski. 25.12.1939 r. wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w rozbiciu posterunku granatowej policji w okolicach \u0141aszczowa. Aresztowany w 1940 r. przez policj\u0119 ukrai\u0144sk\u0105 w Poturzynie, zosta\u0142 zwolniony dzi\u0119ki staraniom ojca. Prawdopodobnie od 1942 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dow\u00f3dcy sekcji szturmowej \u201ePoturzyn\u201d odcinka \u201eWsch\u00f3d\u201d Obwodu AK Tomasz\u00f3w Lubelski. 1.03.1943 r. wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w skutecznej akcji rozbicia posterunku policji ukrai\u0144skiej w Poturzynie. Na prze\u0142omie lat 1943 i 1944 przebywa\u0142 w Puszczy Solskiej, w sztabie obwodu w pobli\u017cu le\u015bnicz\u00f3wki Rebizanty nad Tanwi\u0105. W 1944 r. by\u0142 \u017co\u0142nierzem \u201eKompanii Le\u015bnej\u201d ppor. rez. Witolda Kopcia, a tak\u017ce dow\u00f3dc\u0105 jednego z patroli plutonu lotnego \u017candarmerii polowej sier\u017c. rez. Wac\u0142awa Kaszuckiego. W 1944 r. bra\u0142 udzia\u0142 w walkach przeciwko Ukrai\u0144skiej Narodowej Samoobronie i UPA. Od wiosny 1944 r. s\u0142u\u017cy\u0142 jako zwiadowca w dowodzonej przez sier\u017c. Andrzeja D\u017cyga\u0142\u0119 \u201eKompanii \u017belaznej\u201d. Podczas operacji \u201eSturmwind II\u201d razem z kilkoma partyzantami przebi\u0142 si\u0119 przez trzy pier\u015bcienie niemieckiej ob\u0142awy. W ramach akcji \u201eBurza\u201d znalaz\u0142 si\u0119 w szeregach odtwarzanego przez Inspektorat Zamo\u015b\u0107 9. pp AK. Po wkroczeniu sowiet\u00f3w nie z\u0142o\u017cy\u0142 broni. 1.08.1944 r., na podstawie upowa\u017cnienia komendanta Si\u0142 Zbrojnych w Kraju, zosta\u0142 awansowany do stopnia plutonowego, natomiast w 1945 r. \u2013 do stopnia chor\u0105\u017cego. Jako oficer broni dzia\u0142a\u0142 w strukturach Obwodu Tomasz\u00f3w Lubelski Inspektoratu Zamo\u015b\u0107 AK-DSZ-WiN. Wiosn\u0105 1945 r. zorganizowa\u0142 grup\u0119 lotn\u0105 w sile ok. 20\u201330 \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3ra operowa\u0142a w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci pow. tomaszowskiego. W tym czasie stoczy\u0142 m.in. potyczk\u0119 ze 120-osobowym oddzia\u0142em NKWD, z kt\u00f3rej wyszed\u0142 bez wi\u0119kszych strat, zmuszaj\u0105c sowiet\u00f3w do wycofania si\u0119. Oddzia\u0142 przetrwa\u0142 do ko\u0144ca czerwca 1945 r. Latem, po og\u0142oszeniu tzw. ma\u0142ej amnestii, przy Janie Leonowiczu, pseudonim \u201eBurta\u201d pozosta\u0142o jedynie dw\u00f3ch ludzi. Ich g\u0142\u00f3wnym zadaniem w tym czasie by\u0142o rozbrajanie funkcjonariuszy MO i tzw. \u201estra\u017cy wiejskich\u201d (pierwowz\u00f3r ORMO) oraz rozp\u0119dzanie zebra\u0144 aktywist\u00f3w komunistycznych organizowanych przez PPR. W 1946 r. \u201eBurta\u201d zacz\u0105\u0142 ponownie rozbudowywa\u0107 swoj\u0105 grup\u0119. W okresie przedwyborczym Jego oddzia\u0142 zaniecha\u0142 wszelkich akcji zbrojnych, ograniczaj\u0105c si\u0119 jedynie do przeciwdzia\u0142ania wyborczej propagandzie i agitacji. Po og\u0142oszeniu 22.02.1947 r. amnestii niemal wszyscy cz\u0142onkowie oddzia\u0142u ujawnili si\u0119. W 1947 r. \u201eBurta\u201d nawi\u0105za\u0142 kontakt z komendantem oddzia\u0142\u00f3w le\u015bnych Inspektoratu Lublin mjr. Hieronimem Dekutowskim \u201eZapor\u0105\u201d i postanowi\u0142 pozosta\u0107 w konspiracji. W latach 1947\u20131951 dzia\u0142a\u0142 w strukturach samodzielnego obwodu WiN Tomasz\u00f3w Lubelski. Jan Leonowicz w stopniu porucznika pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dow\u00f3dcy patrolu le\u015bnego, kt\u00f3ry w latach 1947\u20131949 liczy\u0142 3 do 7 ludzi, a w ko\u0144cu 1950 r. rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 do rozmiar\u00f3w kompanii szkieletowej (ok. 30\u201340 \u017co\u0142nierzy). Jednocze\u015bnie rozbudowywa\u0142a si\u0119 siatka terenowa, kt\u00f3ra wg informacji UB liczy\u0142a ok. 200 wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w i obejmowa\u0142a pi\u0119\u0107 powiat\u00f3w: Bi\u0142goraj, Hrubiesz\u00f3w, Lubacz\u00f3w, Tomasz\u00f3w i Zamo\u015b\u0107. Do lata 1948 r. \u201eBurta\u201d utrzymywa\u0142 te\u017c lu\u017ane kontakty z grup\u0105 OUN dowodzon\u0105 przez Jana Niewiadomskiego, pseudonim \u201eJurko\u201d. Oddzia\u0142 Leonowicza rozbraja\u0142 milicjant\u00f3w i ormowc\u00f3w, wykonywa\u0142 egzekucje na agentach UB, dzia\u0142aczach PPR i PZPR, aktywnych zwolennikach nowej w\u0142adzy, a tak\u017ce na pospolitych bandytach. Grupa rozrasta\u0142a si\u0119, jednak rozpracowywa\u0142o j\u0105 pi\u0119\u0107 powiatowych urz\u0119d\u00f3w bezpieki. UB, MO i KBW zorganizowa\u0142y wiele du\u017cych operacji przeciwko \u201eBurcie\u201d, lecz znajomo\u015b\u0107 terenu, spryt i odwaga pomog\u0142y partyzantom wyj\u015b\u0107 ca\u0142o z opresji. W maju 1950 r. oddzia\u0142 przeprowadzi\u0142 rekwizycj\u0119 w sp\u00f3\u0142dzielni w Rudzie, sk\u0105d zabrano pieni\u0105dze, buty, p\u0142aszcze i ubrania. Partyzanci odjechali furmank\u0105 przy wt\u00f3rze piosenki \u201eSz\u0142a dzieweczka do laseczka\u201d i po drodze rozdawali skonfiskowane artyku\u0142y mieszka\u0144com okolicznych wiosek. Dzi\u0119ki takim wyczynom \u201eBurta\u201d zyskiwa\u0142 popularno\u015b\u0107 i poparcie okolicznej ludno\u015bci. 29.08.1950 r. podczas akcji maj\u0105cej na celu zniech\u0119cenie nauczycieli szko\u0142y podstawowej w Tomaszowie Lubelskim do nauczania w duchu stalinowskim, wywo\u0142a\u0142 eksplozj\u0119, kt\u00f3ra nikogo nie zabi\u0142a, ale poturbowa\u0142a samego \u201eBurt\u0119\u201d, ratuj\u0105cego \u017cycie jednemu z nauczycieli. Po tym wydarzeniu Leonowicz przez d\u0142u\u017cszy czas wraca\u0142 do zdrowia. Z up\u0142ywem czasu nasili\u0142y si\u0119 dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu likwidacj\u0119 oddzia\u0142u. Lokalni funkcjonariusze komunistycznych s\u0142u\u017cb zajmuj\u0105cy si\u0119 zwalczaniem zbrojnego podziemia, opracowali plan likwidacji Jana Leonowicza \u201eBurty\u201d. P\u0119tla zacz\u0119\u0142a si\u0119 zaciska\u0107\u2026 W efekcie donosu UB zorganizowa\u0142o 15.12.1950 r. w Oseredku zasadzk\u0119 na partyzant\u00f3w z oddzia\u0142u \u201eBurty\u201d, kt\u00f3rzy spotykali si\u0119 tam z nauczycielkami. Jeden z nich zgin\u0105\u0142, dw\u00f3m uda\u0142o si\u0119 uciec. Kobiety zosta\u0142y zabrane do tomaszowskiego PUBP i poddane bestialskiemu przes\u0142uchaniu, w wyniku kt\u00f3rego wydobyto z nich informacj\u0119 o planowanej wizycie Jana Leonowicza w szkole w Nowinach. 3.02.1951 r. funkcjonariusze UB urz\u0105dzili pu\u0142apk\u0119, w kt\u00f3rej na por. \u201eBurt\u0119\u201d czatowa\u0142y dwie grupy operacyjne \u2013 jedna w budynku szko\u0142y, druga \u2013 w pobliskiej szopie. Ich celem by\u0142o uj\u0119cie \u201eBurty\u201d \u017cywego. Zdrajca i konfident mia\u0142 rozpozna\u0107 porucznika, znanego ubekom tylko z fotografii na listach go\u0144czych. Jan Leonowicz, nie\u015bwiadomy \u015bmiertelnego zagro\u017cenia, przyszed\u0142 na spotkanie do szko\u0142y w Nowinach. Gdy zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce wpad\u0142 w zasadzk\u0119, chcia\u0142 chwyci\u0107 za bro\u0144, ale nie zd\u0105\u017cy\u0142 \u2013 grupa czatuj\u0105ca w szopie otworzy\u0142a ogie\u0144 i zabi\u0142a go na miejscu 9.02.1957 r. Tak zgin\u0105\u0142 jeden z ostatnich dow\u00f3dc\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w le\u015bnych Okr\u0119gu Zamojskiego WiN i jeden z najd\u0142u\u017cej walcz\u0105cych \u017co\u0142nierzy antykomunistycznego podziemia w powojennej Polsce \u2013 por. Jan Leonowicz \u201eBurta\u201d. Zwyrodnialcy z UB uczcili ten sukces w swoisty spos\u00f3b \u2013 wystawili zw\u0142oki \u201eBurty\u201d i Jego towarzysza \u201eSkalskiego\u201d na widok publiczny. Przez dwa tygodnie ludzie byli zmuszani do ogl\u0105dania cia\u0142 poleg\u0142ych partyzant\u00f3w le\u017c\u0105cych przed budynkiem PUBP w Tomaszowie. Pogrzebano ich najprawdopodobniej na dziedzi\u0144cu PUBP lub na nowym cmentarzu przy drodze do Zamo\u015bcia. 2.11.1991 r. rodzina dokona\u0142a symbolicznego poch\u00f3wku \u201eBurty\u201d we Wroc\u0142awiu. Jan Leonowicz mia\u0142 z \u017con\u0105 <strong>Ludwik\u0105 z d. Lancma\u0144sk\u0105<\/strong> (17.08.1915\u201313.04.1982) c\u00f3rk\u0119 Krystyn\u0119 (2.02.1941\u201320.12.2020). Prezydent RP 7.04.2009 r. przyzna\u0142 po\u015bmiertnie por. Janowi Leonowiczowi \u201eBurcie\u201d Krzy\u017c Komandorski z Gwiazd\u0105 Orderu Odrodzenia Polski \u2013 <em>Polonia Restituta<\/em>, kt\u00f3ry uroczy\u015bcie przekaza\u0142 Jego c\u00f3rce wojewoda wroc\u0142awski Marek Skorupa. (\u0179r\u00f3d\u0142o: strona Muzeum \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych w Ostro\u0142\u0119ce \u2013 muzeumzolnierzywykletych.pl)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>LEONOWICZ Jan [12-70-14], PRO MEMORIA, urodzony 15.01.1912 r. w maj\u0105tku \u017babcze (gm. Poturzyn, pow. Tomasz\u00f3w Lubelski), w rodzinie ziemia\u0144skiej Mariana i Anastazji z d. Jurczak, jako jeden z dziesi\u0119ciorga dzieci. Ojciec by\u0142 le\u015bniczym, dziadek powsta\u0144cem styczniowym. Tradycje niepodleg\u0142o\u015bciowe i patriotyczne by\u0142y kultywowane i przekazywane z pokolenia na pokolenie. Po konfiskacie &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4263"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4263"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4265,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4263\/revisions\/4265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}