{"id":3840,"date":"2019-02-25T06:51:19","date_gmt":"2019-02-25T05:51:19","guid":{"rendered":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/?p=3840"},"modified":"2019-02-25T06:51:19","modified_gmt":"2019-02-25T05:51:19","slug":"vrabetz-wanda-z-d-wilk-1924-2016-2-15-13","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/?p=3840","title":{"rendered":"VRABETZ Wanda z d. Wilk (1924-2016) [2-15-13]"},"content":{"rendered":"

\"\"VRABETZ Wanda z d. Wilk<\/strong> [2-15-13], urodzona 25.02.1924 r. w Kijowie. C\u00f3rka Micha\u0142a (w\u0142a\u015bciciela piwiarni, cz\u0142onka podziemnej organizacji przerzucaj\u0105cej przez zielon\u0105 granic\u0119 Polak\u00f3w z ZSRR do Polski) i Eweliny z domu Milewskiej. Wychowywa\u0142a si\u0119 w \u015brodowisku rosyjskim, nauk\u0119 pobiera\u0142a w ramach kszta\u0142cenia domowego. W 1934 r. razem z rodzicami opu\u015bci\u0142a Kij\u00f3w i uciek\u0142a do Lwowa. We Lwowie kontynuowa\u0142a nauk\u0119 w dw\u00f3ch szko\u0142ach powszechnych, a nast\u0119pnie wst\u0105pi\u0142a do Pa\u0144stwowego Gimnazjum \u017be\u0144skiego im. Kr\u00f3lowej Jadwigi. We wrze\u015bniu 1939 r. mia\u0142a i\u015b\u0107 do IV klasy. Noc\u0105 z 13 na 14 kwietnia 1940 r. do drzwi mieszkania Wilk\u00f3w zapukali rosyjscy \u017co\u0142nierze, dali kwadrans na spakowanie niezb\u0119dnych rzeczy i wywie\u017ali matk\u0119 z c\u00f3rk\u0105 na dworzec kolejowy (ojciec, aresztowany kilka tygodni wcze\u015bniej, zgin\u0105\u0142 w wi\u0119zieniu w Chersoniu). Po 21-dniowej je\u017adzie przez pustkowia Zwi\u0105zku Radzieckiego dotar\u0142y do stacji Zhangiztobe w Kazachstanie. Stamt\u0105d Wanda zosta\u0142a przewieziona ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105 do kazachskiej pasterskiej osady Ber\u0142yk i skierowana do przymusowej pracy na roli, co w praktyce sprowadza\u0142o si\u0119 do nieudanych pr\u00f3b uprawy ugoru nad rzeczk\u0105. Po pewnym czasie uda\u0142a si\u0119 do Gieorgijewki, pobliskiej du\u017cej wsi, gdzie u naczelnika tamtejszego NKWD uzyska\u0142a zgod\u0119 na przeprowadzk\u0119 i podj\u0119cie nauki w 10-letniej rosyjskiej szkole. Znalaz\u0142a dach nad g\u0142ow\u0105 w domu polsko-niemieckiej rodziny i posz\u0142a do si\u00f3dmej klasy. R\u00f3wnocze\u015bnie pracowa\u0142a na nocnej zmianie w zak\u0142adzie „Artelia Nowyj Byt”, gdzie zajmowa\u0142a si\u0119 produkcj\u0105 cegie\u0142, malowaniem glinianych garnk\u00f3w i szyciem ubra\u0144. Jesieni\u0105 1941 r. dotar\u0142a do Wandy wiadomo\u015b\u0107 o formowaniu w Zwi\u0105zku Radzieckim oddzia\u0142\u00f3w Wojska Polskiego i amnestii obejmuj\u0105cej wszystkich polskich obywateli. Na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyrwania si\u0119 z miejsca deportacji czeka\u0142a a\u017c do wiosny 1942 r. W maju tego roku dotar\u0142a do Jangi-Julu w Uzbekistanie, gdzie mie\u015bci\u0142 si\u0119 sztab Armii Polskiej. Pocz\u0105tkowo pracowa\u0142a w biurze topograficznym jako pracownik cywilny (kre\u015blarka), a nast\u0119pnie zg\u0142osi\u0142a si\u0119 do wojska i po przej\u015bciu bada\u0144 w czerwcu zosta\u0142a wcielona do Pomocniczej S\u0142u\u017cby Kobiet (PSK). W ramach drugiej ewakuacji Armii Polskiej z ZSRR, w sierpniu 1942 r. zosta\u0142a przetransportowana do Krasnowodska nad Morzem Kaspijskim, a nast\u0119pnie statkiem do Pahlevi w Persji. Po przerzuceniu do Iraku trafi\u0142a pocz\u0105tkowo do obozu namiotowego w miejscowo\u015bci Khanaqin. Pozosta\u0142a tam bardzo kr\u00f3tko, gdy\u017c dowiedzia\u0142a si\u0119 o istnieniu Szko\u0142y M\u0142odszych Ochotniczek, w kt\u00f3rej m\u0142ode Polki z PSK mog\u0142y kontynuowa\u0107 przerwan\u0105 wybuchem wojny edukacj\u0119. Dzi\u0119ki pomocy kapelana Wanda dosta\u0142a si\u0119 do tej szko\u0142y, w zwi\u0105zku z czym wyjecha\u0142a wkr\u00f3tce do miejscowo\u015bci Rehowoth w Palestynie (p\u00f3\u017aniej szko\u0142a przenoszona by\u0142a do Jeninu i Nazaretu). Tam wiosn\u0105 1944 r., po uko\u0144czeniu dw\u00f3ch klas gimnazjalnych, Wanda Wilk zda\u0142a ma\u0142\u0105 matur\u0119. W kwietniu 1944 r. zg\u0142osi\u0142a si\u0119 ochotniczo do grupy dziewcz\u0105t z PSK, kt\u00f3re mia\u0142y wyjecha\u0107 do Wielkiej Brytanii celem zasilenia szereg\u00f3w polskiego lotnictwa. W ok. 170-osobowym transporcie Polek wyjecha\u0142a najpierw do Egiptu, a nast\u0119pnie na statku „Queen Mary” odp\u0142yn\u0119\u0142a z Aleksandrii do Liverpoolu (rejsem przez Morze \u015ar\u00f3dziemne). Po dotarciu do Anglii trafi\u0142a do North Berwick ko\u0142o Manchesteru na odpoczynek i aklimatyzacj\u0119 po pobycie na Bliskim Wschodzie, a 13.07.1944 r. zosta\u0142a formalnie wcielona do Pomocniczej Lotniczej S\u0142u\u017cby Kobiet. Tego samego dnia rozpocz\u0119\u0142a w Wilmslow 2-miesi\u0119czny kurs rekrucki, identyczny jak dla Brytyjek s\u0142u\u017c\u0105cych w WAAF (Women’s Auxilliary Air Force). Po zako\u0144czeniu tego szkolenia, w po\u0142owie wrze\u015bnia 1944 r., z uwagi na swoje wcze\u015bniejsze kwalifikacje zosta\u0142a przydzielona jako kre\u015blarka do biura projekt\u00f3w budowy lotnisk przy dow\u00f3dztwie si\u0142 powietrznych. Przygotowywa\u0142a rysunki techniczne, b\u0119d\u0105ce za\u0142\u0105cznikami do instrukcji budowania lotnisk i l\u0105dowisk dla samolot\u00f3w. Po kilku miesi\u0105cach s\u0142u\u017cby z\u0142o\u017cy\u0142a podanie o mo\u017cliwo\u015b\u0107 odbycia eksternistycznego kursu maturalnego. Jej pro\u015bb\u0119 rozpatrzono pozytywnie, w zwi\u0105zku z czym w maju 1945 r. zosta\u0142a przeniesiona do bazy RAF-u w Sealand ko\u0142o Chester, gdzie polskie \u201eWAAF-ki\u201d uczestniczy\u0142y w kursach przygotowuj\u0105cych do egzaminu dojrza\u0142o\u015bci. W 1946 r., po maturze, Wand\u0119 przeniesiono do bazy si\u0142 powietrznych w Dunholme Lodge, a nast\u0119pnie 6.02.1947 r. do Framlingham. Tam doczeka\u0142a rozformowania polskich Si\u0142 Powietrznych. S\u0142u\u017cb\u0119 w lotnictwie zako\u0144czy\u0142a w polskim stopniu starszej szeregowej i brytyjskim Leading Aircraftwoman. Zosta\u0142a odznaczona Medalem Lotniczym. Wanda Wilk zdecydowa\u0142a si\u0119 na powr\u00f3t do Polski i 19.07.1947 r. odp\u0142yn\u0119\u0142a z Edynburga do Gda\u0144ska na statku „Prince Albert”. Przyjecha\u0142a do Wroc\u0142awia, dok\u0105d wkr\u00f3tce mia\u0142a by\u0107 z Kazachstanu repatriowana jej matka, kt\u00f3ra nie opu\u015bci\u0142a Zwi\u0105zku Radzieckiego z armi\u0105 gen. Andersa. Wanda jeszcze w 1947 r. podj\u0119\u0142a studia w Wy\u017cszej Szkole Sztuk Plastycznych. B\u0119d\u0105c studentk\u0105 IV roku wyjecha\u0142a do Krakowa, gdzie na Akademii Sztuk Pi\u0119knych studiowa\u0142a farbiarstwo i tkactwo. W 1952 r. uko\u0144czy\u0142a studia z dyplomem magistra. Po powrocie do Wroc\u0142awia znalaz\u0142a zatrudnienie w Cepelii (CPLiA \u2013 Centrala Przemys\u0142u Ludowego i Artystycznego) na stanowisku kierownika nadzoru artystycznego nad sp\u00f3\u0142dzielniami z Dolnego \u015al\u0105ska (odpowiada\u0142a za wyroby tkackie). W 1953 r. wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Stefana Vrabetza, naukowca z Wydzia\u0142u Elektrycznego Politechniki Wroc\u0142awskiej. Od ok. 1958 r. Wanda Vrabetz uczy\u0142a farbiarstwa w technikum krawieckim we Wroc\u0142awiu. By\u0142a rzeczoznawczyni\u0105, projektantk\u0105 dywan\u00f3w i tkanin, pracowa\u0142a te\u017c dla Przedsi\u0119biorstwa Przemys\u0142u Gastronomicznego projektuj\u0105c wn\u0119trza restauracji i kawiarni. W p\u00f3\u017aniejszym czasie uko\u0144czy\u0142a kurs pilot\u00f3w wycieczek zagranicznych i jako przewodnik wyje\u017cd\u017ca\u0142a w latach 1972\u20131985 do Zwi\u0105zku Radzieckiego, Czechos\u0142owacji, W\u0119gier i Jugos\u0142awii. Dzia\u0142a\u0142a aktywnie w Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w (bra\u0142a udzia\u0142 w organizowanych przez t\u0119 instytucj\u0119 wystawach) i organizacjach kombatanckich. Porucznik w stanie spoczynku Wanda Vrabetz do ko\u0144ca \u017cycia mieszka\u0142a we Wroc\u0142awiu. Zmar\u0142a 24.07.2016 r. w wieku 92 lat. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Wojciech Zmy\u015blony; fotografia ze zbior\u00f3w pani Wandy Vrabetz)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

VRABETZ Wanda z d. Wilk [2-15-13], urodzona 25.02.1924 r. w Kijowie. C\u00f3rka Micha\u0142a (w\u0142a\u015bciciela piwiarni, cz\u0142onka podziemnej organizacji przerzucaj\u0105cej przez zielon\u0105 granic\u0119 Polak\u00f3w z ZSRR do Polski) i Eweliny z domu Milewskiej. Wychowywa\u0142a si\u0119 w \u015brodowisku rosyjskim, nauk\u0119 pobiera\u0142a w ramach kszta\u0142cenia domowego. W 1934 r. razem z rodzicami opu\u015bci\u0142a …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3840"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3840"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3842,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3840\/revisions\/3842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cmentarz.wroclaw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}